Elders is het ook… pokeren

Nagorno Karabach – Deel 2

Jongetje in de verwaarloosde moskee van Shusha (foto: Dirk Jan Visser)

“Over tien jaar ziet Karabach er net zo uit als bij jullie”, aldus Karen Ohanjanyan, mensenrechtenactivist in de hoofdstad Stepanakert. Zijn pokerface kon de ironie van de opmerking niet verhullen. In realiteit is Nagorno Karabach een gemiltariseerd protostaatje in de Zuidelijke Kaukasus, dat formeel nog altijd binnen Azerbeidzjaanse soevereiniteit valt. De Karabach Armeniers doen er alles aan om positiviteit uit te stralen, maar dit kan nauwelijks verhullen dat de inwoners nog altijd gedreven worden door angst.

In de afgelopen tien jaar is het culturele landschap van Nagorno Karabach radicaal gewijzigd. Er is sprake van selectieve wederopbouw, waarbij Armeense culturele symbolen worden gerestaureerd en Azerbeidzjaanse ruïnes bewust worden genegeerd. De stad Shusha (inmiddels omgedoopt tot het Armeense Shushi), eens de regionale multiculturele hoofdstad is hiervan een sprekend voorbeeld. Tussen de kapotte huizenblokken en de afbrokkelende moskee staan twee fonkelnieuwe Armeense kerken te schitteren in de zon. Aan de rand van de stad kijkt een rijtje Engels aandoende prefab woningen uit op een verwaarloosde begraafplaats. Aan de restanten van de moskee is te zien, dat dit ooit een van de pronkstukken van Shusha moeten zijn geweest. Nu spelen kinderen er verstoppertje.