Elders is het ook…Eurovisie in de Kaukasus

Het Eurovisie Songfestival dat onlangs in Moskou plaatsvond is in Nederland grotendeels onopgemerkt voorbijgegaan. Toch was het de arena van een gevoelige politieke rel tussen twee van de jongste deelnemers, Armenië en Azerbeidzjan. Nagorno Karabach deed mee in Moskou. In disguise…

Het songfestival is serious business in voormalig communistisch Europa. En ik moet u waarschuwen, de populariteit is groeiende. Het Eurovisie Songfestival is niet alleen een hoogmis van de wansmaak, maar sinds oudsher ook een podium voor cultural diplomacy. De editie van 2009 vormt hierop bepaald geen uitzondering, ondanks de proactieve ijzeren vuist van de Russische autoriteiten.

Georgië deed een dappere poging tot provocatie met het weinig verhullende liedje ‘We Don’t Wanna Put In’. De politieke cola-disco uit Georgië haalde Moskou niet eens op last van een Russisch veto, waarop Georgië de inzending terugtrok.

Of Europa daarmee een potentiële zomerhit werd onthouden? Oordeelt u zelf: 

Om in Moskou een politiek statement te maken, moet je sluw zijn. De Georgiërs werden overtroffen door buurland Armenië, dat op creatieve wijze het grensconflict over Nagorno Karabach het festival binnenloodste. Tot ongenoegen van Azerbeidzjan.

Het verhaal begon op de avond van de eerste halve finale. Terwijl Cornald Maas uiterst interessante informatie uitsprak over de Armeense zusjes Inga en Anush Arshakyan, hun voorliefde voor kleine chihuahua-hondjes en de vervaardiging van traditioneel Armeense khash, keek Europa naar het doorgaans obligate introfilmpje. Wie goed keek, zag wellicht de bron van de rel die zich in de dagen erop zou ontwikkelen. Schaamt u zich vooral niet als u het gemist hebt. Waar ik het over heb?

De gewraakte still uit het promofilmpje van de Armeense inzending

 

Twee figuratieve beelden, heel kort en nauwelijks zichtbaar, die doen denken aan een houtsnijwerk van de lagere school of een workshop van Arjen Ederveen en Tosca Niterink. Maar vergist u zich niet, deze pseudo-Paaseilandfiguraties vallen in dezelfde categorie als het Vrijheidsbeeld of, zo u wilt, de Twin Towers.

 

Tatik en Papik, het nationale symbool van de Republiek Nagorno Karabach

De sculpturen hebben een naam: Tatik en Papik (Grootvader en Grootmoeder). Hoe onschuldiger de naam, hoe zwaarder de symbolische betekenis. Het is het Armeense symbool van de separatistische Republiek Nagorno Karabach, een regio in Azerbeidzjan dat sinds 1995 onder Armeense controle staat. Bij het binnenrijden van de niet erkende republiek vanuit Armeense richting komt u ze tegen. De sculpturen van kunstenaar Sarghis Baghdasaryan schijnen er al sinds 1969 te staan. Door de oorlog van begin jaren negentig is er geen symbool, waarmee je de Azerbeidzjaanse buren meer kunt beledigen.

In Azerbeidzjan, sinds het debuut in 2008 zelfverklaard Eurovisie-idolaat,  was het niemand ontgaan. De provocatie leidde tot nationale verontwaardiging – zoals deze oproep op de nieuws website Day.az – en een officieel protest van de delegatie in Moskou.

Ook nu toonden de Russen zich besluitvaardig en schrapten de afbeelding rigoureus uit het finalefilmpje van de Armeense inzending. Een nieuw relletje leek vakkundig in de kiem gesmoord.

Totdat de Armeense Sirusho giechelend in beeld kwam met de resultaten van de Armeense jury. In alle eerlijkheid werd mijn aandacht aanvankelijk getrokken door de achteloze melding dat Azerbeidzjan 1 punt kreeg. Azerbeidzjan! Een punt! Gegeven door Armenië! Laat dit even goed op  u inwerken, zeker diegenen onder u die zeker zijn dat vrienden altijd aan vrienden geven. Stemmen van een Azerbeidzjaanse diaspora konden het niet zijn, want die is in Armenië op een hand te tellen. Een plaagstootje? Een goedmakertje voor de buitenwereld? 

‘Wat doet dat meisje toch raar?’, dacht ik. Sirusho zwaaide een beetje met haar bordje, naar links, naar rechts, nog eens kijken, even naar boven. Op haar bordje een afbeelding: Tatik en Papik. Niet dat ene punt voor Azerbeidzjan was revolutionair, maar de sluwe truc van de Armeense presentatrice.

Het filmpje van de Armeense jurering is inmiddels een hit op youtube.

Daarom kijkt u volgend jaar, net als ik, eindelijk weer eens naar het Eurovisie Songfestival. Toch jammer dat Azerbeidzjan slechts derde werd, vindt u ook niet?

Meer lezen over de rel van Moskou? Klik hier en hier.

(AH)