FK Qarabagh zet Agdam (weer) op de kaart

Coach Gurban Gurbanov op de schouders na de 1-0 winst op Rosenborg BK in Bakoe

De grootste verrassing van de tweede kwalificatieronde in de Europa League komt dit jaar uit Azerbeidzjan. Na een zwaarbevochten 0-0 in het Noorse Trondheim versloeg FK Qarabagh Agdam het vermaarde Rosenborg BK met 1-0 en gaat verder in Europa.

FK Qarabagh Agdam speelt voor veel meer dan de wedstrijdpremie: de vluchtelingenclub symboliseert het verlangen van honderdduizenden Azerbeidzjaanse vluchtelingen om terug te keren naar hun verwoeste stad. Een club om in de gaten te houden!

Verdediger Rashad Sadigov schoot in de blessuretijd van de eerste helft een indirecte vrije trap onhoudbaar langs de Noorse doelman Rune Jarstein. De uitschakeling van Rosenborg BK, van 1993 tot 2007 een vrijwel constante in de Champions League, is de grootste scalp uit de geschiedenis van het Azerbeidzjaanse voetbal.

Bekijk hier het winnende doelpunt van Rashad F. Sadigov, centrale verdediger van FK Qarabagh en aanvoerder van het Azerbeidzjaans nationale elftal (met Noors commentaar):

Met de uitschakeling van Rosenborg voegde FK Qarabagh een nieuw hoofdstuk toe aan haar turbulente geschiedenis. In 1999 had de club, oorspronkelijk uit Agdam, de eer om als eerste voetbalclub in Azerbeidzjan de tweede (voor-) ronde te bereiken van een Europees toernooi. Het Israelische Maccabi Haifa, met een jonge Yossi Benayoun (nu Liverpool FC) werd na twee wedstrijden verslagen. Spits Müshviq Hüseynov, nu assistent-coach, maakte beide doelpunten in de beslissende 2-1 overwinning.

FK Qarabagh’s grootste succes vond plaats in 1993, het jaar waarin de club zowel de landstitel als de nationale beker veroverde. Destijds ging het prille onafhankelijke Azerbeidzjan gebukt onder een wrede oorlog met buurland Armenië over de separatistische regio Nagorno Karabach. Geen club is meer verbonden met deze tragische oorlog dan FK Qarabagh.

FK Qarabagh ontstond in 1987 as opvolger van verschillende voetbalverenigingen uit Agdam, een belangrijk administratief en agrarisch centrum in het oosten van Azerbaidzjan tegen de flanken van het bergachtige Nagorno Karabach. Toen de oorlog in volle hevigheid uitbarstte in de vroege jaren negentig, bleef het lommerrijke Imaret-stadion in Agdam de plek waar Agdami samenkwamen. Zelfs toen de stad belegerd werd in juni en juli 1993 en bommen dagelijks neerkwamen op de stad en het stadion, werd er gevoetbald.

Aslan Kerimov (foto: AH / Sjoerd Oostrik)

Aanvoerder Aslan Kerimov (37), de enige speler uit het huidige team die ook in 1993 onderdeel uitmaakte van de selectie, herinnert het zich nog goed:

‘Twee wedstrijden werden onderbroken omdat de granaten insloegen in het stadion. We wachtten tot de rook was opgetrokken en speelden verder. Destijds was voetbal de enige manier voor de inwoners van Agdam om aan de realiteit te ontsnappen. Het was onze plicht om voor ze te blijven spelen.’

De stad werd ingenomen door Armeense troepen op 23 juli 1993. Spelers en begeleiders van de club moesten vluchten, samen met de circa 80.000 tot 120.000 inwoners van de stad en regio, en begon aan een moderne odyssee van stad tot stad. Desondanks speelde FK Qarabagh alle resterende wedstrijden, gemotiveerd door de belofte die ze aan het volk van Agdam hadden gedaan en bereikte zowel de bekerfinale als de finale van de playoffs om de eerste landstitel van onafhankelijk Azerbeidzjan. Zonder een eigen stadion of vaste verblijfplaats en met een fanbasis die over het hele land was uitgewaaierd, won het team ze allebei.

Terwijl de spelers van FK Qarabagh historie schreven, werden de banden met hun thuisstad voor onbepaalde tijd doorgesneden. Agdam kwam terecht in de bufferzone tussen Azerbeidzjan en de door Armeniërs bezette regio Nagorno Karabach en werd ontmanteld en vernietigd. In 1995 werd een wapenstilstand gesloten, die de status quo bevestigde. Uitzicht op een definitief vredesverdrag, waarmee een terugkeer kan worden gewaarborgd, is er niet.

Agdam is een spookstad. Een labyrint van straatjes, slechts gemarkeerd door verweerde en overwoekerde muren van de huizen waarin ooit 80.000 mensen woonden. De Armeense strijdkrachten gebruiken de stad als militaire zone. De vroegere inwoners van Agdam kunnen op maximaal 6 kilometer van de stad komen, maar verder niet. Genoeg om met een verrekijker de ruïnes van hun stad te zien. Maar ook binnen schutsafstand van Armeense sluipschutters. Zo dichtbij en tegelijk onbereikbaar.

Agdam is tegenwoordig een spookstad (Foto: F.A.S.T.- Foundation for Achieving Seamless Territory)

FK Qarabagh Agdam heeft sinds 1993 een respectabele positie in de subtop van het Azerbeidzjaanse profvoetbal verworven. De club vestigde zich in tijdelijke onderkomens in de hoofdstad Bakoe. Daar speelt de club nog altijd, een zeven uur durende busreis over slechte wegen verwijderd van de vluchtelingennederzettingen waar nog steeds het grootste deel van hun fanschare woont.

In juni van dit jaar nam aanvoerder Aslan Kerimov een paar van zijn teamgenoten mee naar de loopgraven. “We hebben veel jonge spelers in het team. Jongens die nog nooit in de Agdam-regio zijn geweest. Ik wilde ze vertellen over de geschiedenis van de club. Hoe we doorspeelden terwijl de mortieren insloegen in het stadion. Ik vind het belangrijk dat ze weten voor wie ze spelen”.

Dankzij de inspanningen van de voorzitter van het Azerbeidzjaans Olympisch Comite – oorspronkelijk afkomstig uit Karabach – beschikt de vluchtelingenregio sinds kort over een eigen voetbalstadion in Guzanli, nog geen 20 kilometer van Agdam. In juni speelde het team hier, bij wijze van experiment,  zijn laatste drie thuiswedstrijden. De maximale capaciteit van 2000 man werd ruim overschreden en de uitzinnige fans lieten er geen misverstand over bestaan waar de thuisbasis van FK Qarabagh ligt.

Het inspireerde het team gecoacht door de nationale voetballegende Gurban Gurbanov tot winst in de nationale beker en een ticket voor de Europa League, waarin ze gekoppeld werden aan de Noorse reus Rosenborg BK. In Trondheim waren 23 Azerbeidzjaanse fans getuige van een zwaarbevochten 0-0.

Ik sprak Aslan Kerimov na de verrassende 0-0 in Trondheim. Daarbij liep hij al op de zaken vooruit: ‘Wij zijn eigenlijk een vluchtelingenclub en onze supporters wonen verspreid over het land. Maar als we Europees spelen, staat het hele land achter ons. Iedereen is trots als de naam Qarabagh klinkt in Europa. Moet je je voorstellen wat er gebeurt als we winnen.’

Bij de terugwedstrijd in het nationale stadion in Bakoe, het enige stadion in Azerbeidzjan dat aan alle UEFA eisen voldoet, zaten meer dan 20.000 fans. Ze waren getuige van een historische wedstrijd. De historische zege kreeg bovendien gestalte op een gedenkwaardige dag. De wedstrijd in Bakoe werd gespeeld op 23 juli 2009. Exact 16 jaar na de val van Agdam.

Supporters herinneren tijdens de wedstrijd Rosenborg BK - FK Qarabagh aan de val van Agdam, exact 16 jaar geleden.

[Arthur Huizinga doet al geruime tijd onderzoek naar FK Qarabagh Agdam, liep twee maanden mee met de club in Bakoe en schrijft regelmatig over de club. Hij was op 18 juli aanwezig in Trondheim bij de heenwedstrijd in de Europa League tegen Rosenborg en sprak uitvoerig met de spelers en begeleiding.]

Meer informatie: arthurhuizinga@gmail.com.